François Rabelais: Gargantua en Pantagruel – de bernetiid fan Gargantua

Tusken syn tredde en fiifde jier waard Gargantua op gesach fan syn heit, lyk as alle oare berntsjes yn dy omkriten, sa goed mooglik grutbrocht en ûnderrjochte yn de wichtichste dissiplinen fan it libben, dat wol sizze mei drinken, iten en sliepen; mei iten, sliepen en drinken en boppe-al mei sliepen, drinken en iten.

Hieltyd wer oan rôle hy yn de modder om, besnotbongele syn noas, begrieme it hiele oangesicht, ferrinnewearre syn skuon, gappe nei miggeguod en draafde foaral efter alle flinters oan dêr’t syn heit it behear oer hie. Hy pisse oer de skuon, skite yn syn himd, snute de noas mei de mouwen, flybke yn de popkebrij, wrotte en wrantele troch alle hoeken, sûpe út de pispôt en wreau gewoanwei de bûk tsjin de bôlekoer.

Hy slipe syn bûtertosken oan in klomp, waske de hannen yn pantsjes fol sop, kjimde de kop mei in foarke, siet tusken twa stuollen mei it bilwurk bûtenboard, bestoppe him ûnder in modderige sek, dronk as in slatter syn soppe, iet sels de tsiis fan it brea, bite by it laitsjen en lake by it biten, hy spuide yn de waskbak, frette him te barsten, makke muffen as tongerslaggen, pisse tsjin de sinne oan, skûlde yn de sleat út bangens foar de rein, ljepke healgeare sûpengroattenbrij, dreamde driftich, makke kâlde drokte en wie oerallich hjit.
Hy spile foar de aap syn paternoster, joech de bargen mei skrikbewâld it hea yn, sloech de hûn mei sân lullen en de wein foar de oksen, klaude him de rêch dêr’t it gat jokte, spoekejeide de wjirmen út de noas, pakte ferliezendewei fan alles oan en behimmele sûkerbôle it earst.
Hy besloech de imerkes, kitele himsels om it sketterjen fan syn laitsjen, wie moai foar de hân yn de keuken, bûn skeaven fan hillich strie, sjong moarns foar achten al de sankjes om te sliepen, prate tsjin de wyn, iet koal en skiet spinaazje, beglûpe de miggen yn de molke en skuorde dy dêrnei de poaten út.
Hy skrabbe papier ôf, bekraste brândjoer perkamint, naaide út as in ekster, teach yn de striid, ferrinkelroaide ferwurven skatten, rûn strûken yn sûnder fûgels te fetsjen, hy miende dat wolken walen wiene en dat blazen tsjinne as lantearnen, dat de mes út syn bûse oan twa kanten snijde, sprong fan de okse nei de ezel om in ferhaal twa kear te hearren, makke mei syn fûst hammerslaggen as Jeremias, fong kraanfûgels by de earste taast en woe ha dat se him rinkje foar rinkje in skobbejak makke.
Hy seach in skonken hynder altiten yn de bek, sloech fan it spek yn de klompen, stuts tusken it rauguod it ryp, dolle gatten om der sels yn te fallen, hoede it moannemantsje foar wolven en liuwen, hope ljurken te fetsjen as de wolken falle soene, makke fan de need in deugd, soppe syn brea rom yn buorman syn sop, bekroade him om burdbaargen noch kealkoppen en strûpe moarns syn fokske. De hûntsjes fan syn heit fretten út syn nappe en hy iet mei. Hy biet se yn de earen, him skrabbe se oan de noas; hy pûste se yn it efterein, sy likten him de lippen.

En wat sizze jimme hjirfan berntsjes, sa’t de âlde sjongt pipet it jong. Dy lytse huorrebok befielde syn bernejuffers hieltiten net fan boppen mar fan ûnderen, net fan foaren mar fan efteren, wûpsdy-wipsty, waarme winkeltsjes ûnder de skelk en begûn him te oefenjen yn it brûken fan syn gulp, dy’t syn gûvernantes alle dagen wer optoaiden mei lekkere rûkerkes, sierlike lintsjes, bylderige blomkes en alderleafste kwastjes.
Sa ferdreaune de frommeskes de tiid aldernoflikst: se namen syn fleartûkje handich ûnder linige fingers oant er in lange pypkaniel waard en se ferroppen fan it laitsjen as dy ûnder al dy stive oandacht en geflaaik út de knipe rekke en foar it ljocht wippe. De iene naam him myn kikkertsje, de oare myn spjeldsje, in oare myn bytling en wer oaren myn jifferke, myn spuitsje, myn kletskopke, myn nustjesiker, myn hoatelstoatsje, myn slingeraap, myn sûkerich sul-yn-it-sekje, myn matsjedoar, myn hikkespringer, myn mûskopke, myn binnenbeurtsje.
‘Dy is fan my,’ sei de iene.
‘Fan my,’ sei in oare, ‘ik wol der ek wat oan hawwe. Oars snij ik him ôf, hear, as ik hjir sa foar him stean!’
‘Hoho, ôfsnije?’ sei de earste, ‘dan dochst him sear, wa snijt no sa’n berntsje de knopen fan de jas? Soest in man sûnder staach fan him meitsje.’
En dat hy krekt like folle wille hawwe soe as alle oare berntsjes yn dy omkriten makken se foar him in mûntsje mei wjukken.

(Boek 1, haadstik XI)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *