It mantsje yn it wâld – diel 1

Op de geastgrûnen tsjin de dunen, yn de himrik fan Skagen, wenne in grize man dy’t al jierrenlang net werom west hie nei syn bertegrûn yn Fryslân. Dat siet him mei de tiid mear en mear yn de wei. Yn syn troebele langsten woe er graach noch ien kear syn Fryslân werom sjen. Ien lêste kear. Wat dagen letter rûn er yn de bosken fan Oranjewâld, op noch gjin kilometer fan wêr’t er berne wie. Hjir, tusken de mânske bûkebeammen, breedútstekkende iken en hoeken fol leechhout gie er op in omfallen beamstam sitten en folge yn gedachten syn ferlerne fuotstappen.

‘Jo moatte wol de tiid fan dagen hawwe om sa te sitten, op dizze oere fan de sinne.’ De Fries om utens seach skril omheech. In stokâld mantsje yn in lange jas stie hast dûbbelbûgd foar him oer, in pear meter fan him ôf. Hy leunde swier op in kuierstôk.
‘Mei jo goedfinen, kin ik dizze romte nêst jo opfolje?’ frege it mantsje. ‘Foar’t sa lang it duorje sil. Dêrnei sil ik fierder rinne. Jo kenne dit bosk?’, frege er, wylst er der by sitten gie.
‘Ik ha hjir jong west. Ik seach mysels wer yn de drege winter fan trijeënsechtich. It moat in woansdeitemiddei west hawwe, dat ik hjir mei master Brandsma en oare seisdeklassers troch de snie baggele om de fûgels te fuorjen.’ Hy neamde syn namme. ‘Mei ik freegje wa’t jo binne?’
‘Ik bin alles wat ik net bin,’ sei it kromme mantsje, ‘en dat is in hiel soad. Gewoanwei tink ik net wat te witten. Wiisheid ha ik net en kennis fan saken noch minder.’ Dat sei er, hy tekene inkeld mei syn stôk wat figuerkes yn de blêden tusken syn fuotten.
De man fan Skagen wist eefkes net hoe’t er it hie. Hy wie wat fan ’e slach, ymponearre troch it riedseleftige fan it mantsje, mar dat skuorde hy fan him ôf. Hy moast wat sizze.
‘No ja, as jo it sa ha wolle. Mar wa bin ik?’ It fernuvere himsels dat er dit sei, hoe kaam er sa ynienen op dit praat? ‘De lêste tiid moat ik krekt hjir in protte oer prakkesearje. Jierren lyn soe ik sein hawwe: ik bin in Fries, widdoman, heit fan fjouwer en pake fan seis, in timmerman wie ik, trekker fan Drees soe ús heit sizze. Mar ja, is dát no fan rjochten it meast essinsjele fan wa’t ik bin? As ik jo sa hear, soe ik sizze…’ Hy wifele, socht nei de wurden, nei in iepening yn syn kwetsberheid. ‘Mooglik bin ik wat ik makke ha. En dat is in hiel soad, sil ik jo sizze.’ It mantsje fan it wâld glimke, mar sei neat. De man fan Skagen fette dit op as in oanmoediging om troch te praten.
‘Ik ha buorkerijen boud yn de polder, letter wenningen op it Fean, ik ha it eigen hûs fan ûnder oant boppe ta fertimmere, ek guon wenten fan de bern. Houten boartersguod, ús eigen bêd, de kasten, stuollen en tafels, al dat ha ik makke. En loslitten.’
‘Fan alles dat jo makke ha sit in stikje in jo siel.’
‘Ja, dat sil sa wêze. En oarsom, mei ik tinke. Dat is it ambacht, hè.’
‘Dêr sit wat yn. En dat loslitten?’
De âld timmerman fûn it no maklik om te praten, hy fielde him folslein noflik sa as er dêr siet te praten mei dizze frjemde man. ‘Foar in part weirekke fansels, kapot, ferkocht, nea wer sjoen. Foar in part ek bewust efter my litten. En dat foel net ta. Mei guon meubelstikken wit ik noch it skreppen dat ik der mei hie, by de berekkeningen of by it úttekenjen. Lêsten seach ik myn sketsboeken fan de ambachtsskoalle werom, mei de sweltsjeferbiningen en de foarmen fan dakkappen en de draaiïngen fan de treppen. Fan de lêste jierren sjoch ik foaral myn jirpelskilersbakje, op de skoat fan de frou.’ De lêste wurden ferwaaiden tusken de beide mannen.
It wâldmantsje stoppe mei it figuertekenjen yn de ierde.
‘Witte jo,’ woe de timmerman noch kwyt, ‘dit is myn wrâld net mear, alle drokte en de divedaasjes en de ûnsin. Der is tsjintwurdich net folle betsjutting mear. Of ik bin te âld? Hoe faak net soe ik my ôfslute wolle, de oersichtlikheid fan doetiids wer opsykje. Ik mis foaral de ienfâld fan doetiids.’
It wâldmantsje seach him oan. ‘Jo wolle wer ta josels komme. Yn alle rêst. En dat betsjut? Werom nei de strekking fan de bernetiid? Werom nei it winterbosk fan master Brandsma?’
De Skager timmerman hie alderhande gedachten, naam de tiid te antwurdzjen, mar brekke syn tinzen ôf. ‘Man, de dea leit op my te wachtsjen, wat sil ik noch wolle?’
‘De dea leit nét op jo te wachtsjen, noch lang net!’ Doe helle it wâldmantsje in swart houten doaske út de jasbûse. It wie net folle grutter as syn hân. ‘Sjoch, ik ha wat foar jo. As jo dit iepenje dan sille de ferbiningen en foarmen sichtber wurde lyk as se west hawwe. As jo úteinlik oan it ein binne, sil ik dêr op jo wachtsje. Net earder. It giet jo goed. Kom, ik sil ris fierder rinne. Bliuw mar sitten, ik ken it bosk.’ It wâldmantsje stie krebintich op en kuiere sûnder om te sjen de kant fan it Switsersk hûske op.
De timmerman beseach it doaske yn syn hannen. Ynienen wist er dat hy dit doaske sels makke hie, op de ambachtsskoalle. Syn inisjalen moasten op de ûnderkant stean. Hy draaide it doaske om.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *